Nuôi dúi - hướng làm giàu mới ở Lai Đồng

Ăn đêm, ngủ ngày, gần như không cần uống nước, thức ăn chủ yếu là tre, mía, ngô hay cỏ voi - nuôi dúi đang mở ra hướng phát triển kinh tế đầy triển vọng cho nhiều hộ dân ở xã Lai Đồng. Từ mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ, tự phát, nghề nuôi dúi đang từng bước phát triển theo hướng hợp tác, liên kết sản xuất bền vững. Việc thành lập hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp đã tạo đầu ra ổn định và nâng cao giá trị kinh tế cho người dân vùng cao.

Với giá bán tương đối cao và thị trường ổn định, nuôi dúi đang mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại xã Lai Đồng.

Nhận thấy tiềm năng từ loại vật nuôi đặc sản này, anh Đinh Văn Mừng ở khu Đồng đã dành thời gian tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm để khởi nghiệp với nghề nuôi dúi. Theo anh Mừng, dúi vốn là động vật hoang dã nên người nuôi phải hiểu rõ tập tính sinh trưởng của chúng. Loài vật này ưa bóng tối, thích hợp sống ở nhiệt độ từ 25-28 độ C, vì vậy chuồng trại phải luôn đảm bảo mát về mùa hè, kín gió về mùa đông và hạn chế tối đa ánh sáng trực tiếp cũng như tiếng ồn.

Người nuôi dúi phải được sự cho phép của Chi cục Kiểm lâm và tuân thủ đúng các quy định của pháp luật về nuôi động vật hoang dã.

Để tạo môi trường sinh trưởng tốt nhất cho đàn dúi, gia đình anh đã đầu tư xây dựng khu chuồng trại rộng hơn 50m² với hệ thống quạt hút gió, điều hòa không khí, ẩm kế và phun sương làm mát mái chuồng. Nhờ đó, nhiệt độ và độ ẩm luôn được duy trì ở mức phù hợp, giúp đàn dúi phát triển khỏe mạnh ngay cả trong những ngày nắng nóng trên 40 độ C.

Một trong những điểm thuận lợi của nghề nuôi dúi là việc chăm sóc khá đơn giản. Chuồng nuôi được ghép bằng các viên gạch lát lớn, phía đáy có khe hở nhỏ để dúi tự đẩy chất thải ra ngoài. Nhờ tập tính sống sạch sẽ, việc vệ sinh chuồng trại hằng ngày không mất quá nhiều thời gian.

Dúi sinh sản khá nhiều, giúp người nuôi có thể tái đàn hoặc cung cấp con giống ra thị trường.

Không chỉ chú trọng kỹ thuật chuồng trại, anh Mừng còn áp dụng cách quản lý khoa học bằng việc ghi chép chi tiết quá trình sinh trưởng, thời gian phối giống và sinh sản của từng cá thể nhằm nâng cao tỷ lệ nhân đàn. Nhiều người khi đến tham quan mô hình của gia đình anh thường ví von những con dúi ở đây là “thú cưng nhà giàu” bởi được ở phòng điều hòa và có cả “sổ theo dõi ngày sinh”.

Nguồn thức ăn cho dúi cũng dễ kiếm và chi phí thấp. Thức ăn chủ yếu là các loại cây có sẵn tại địa phương như tre, mía, ngô, cỏ voi, cỏ ngọt... Vì sử dụng hoàn toàn nguồn thức ăn tự nhiên nên thịt dúi thơm ngon, giàu dinh dưỡng, được nhiều nhà hàng và người tiêu dùng ưa chuộng. Đặc biệt, dúi hầu như không uống nước nên lượng chất thải ít, góp phần đảm bảo vệ sinh môi trường chăn nuôi.

Dúi thương phẩm sau thời gian nuôi từ 8 - 10 tháng đạt trọng lượng từ 1,2 - 2kg có thể xuất bán.

Hiện nay, gia đình anh Đinh Văn Mừng duy trì đàn dúi hơn 200 con, trong đó có khoảng 100 con sinh sản. Trung bình mỗi năm, dúi mẹ sinh từ 2 - 4 lứa, mỗi lứa 2 - 3 con. Sau khoảng 8 - 10 tháng nuôi, dúi thương phẩm đạt trọng lượng từ 1,2 - 2kg/con và có thể xuất bán với giá khoảng 600.000 đồng/kg. Những thời điểm khan hàng, giá dúi thịt có thể lên tới hơn 700.000 đồng/kg nhưng vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu thị trường.

Từ hiệu quả thực tế của mô hình, năm 2023, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Lai Đồng được thành lập với 9 thành viên, vốn điều lệ 1 tỷ đồng do anh Đinh Văn Mừng là người đại diện pháp luật. Hợp tác xã hoạt động đa dạng trong các lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi, trong đó có 5 hộ gia đình cùng tham gia liên kết chặt chẽ trong mô hình nuôi dúi.

Sự ra đời của hợp tác xã đã tạo bước chuyển quan trọng cho nghề nuôi dúi tại địa phương. Các thành viên được hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm về chọn giống, kỹ thuật chăm sóc, xây dựng chuồng trại và phòng bệnh. Đặc biệt, hợp tác xã giúp tháo gỡ khó khăn về thủ tục pháp lý trong chăn nuôi động vật hoang dã. Tất cả các hộ tham gia đều được Chi cục Kiểm lâm cấp phép theo đúng quy định, bảo đảm nguồn gốc xuất xứ rõ ràng cho sản phẩm. Việc tuân thủ pháp luật giúp sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, tạo dựng niềm tin tuyệt đối cho các đối tác tiêu thụ lớn.

Hiện sản phẩm của hợp tác xã không chỉ cung cấp con giống cho các hộ chăn nuôi trong và ngoài địa phương mà còn cung ứng dúi thương phẩm cho nhiều nhà hàng tại Hà Nội, Việt Trì và các vùng lân cận.

Từ mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ, nghề nuôi dúi ở Lai Đồng đang từng bước phát triển theo hướng liên kết, chuyên nghiệp, mở ra cơ hội nâng cao thu nhập và làm giàu bền vững cho người dân vùng cao.

Lê Hoàng