Chuẩn hóa vùng trồng, nâng sức cạnh tranh nông sản

Việc xây dựng, chuẩn hóa và quản lý mã số vùng trồng đang trở thành yêu cầu tất yếu trong quá trình phát triển nền nông nghiệp an toàn, minh bạch và hiện đại. Không chỉ tạo điều kiện mở rộng thị trường tiêu thụ, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu, mã số vùng trồng còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản.

Tạo nền tảng cho sản xuất hàng hóa hiện đại

Thực hiện công văn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tiến hành rà soát toàn bộ mã số vùng trồng đã được cấp trên địa bàn để chuẩn hóa thông tin, chuyển đổi sang định dạng mã số vùng trồng mới theo quy định tại Nghị định số 38/2026/NĐ-CP ngày 24/1/2026 của Chính phủ đối với tất cả các mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đáp ứng yêu cầu.

Với diện tích hàng trăm ha, bưởi Đoan Hùng từ lâu được biết đến là một trong những đặc sản nổi tiếng của vùng Đất Tổ. Những múi bưởi vàng óng, tép giòn, vị ngọt thanh đặc trưng đã giúp sản phẩm này được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh ưa chuộng. Tuy nhiên, trong nhiều năm, đầu ra của sản phẩm chủ yếu phụ thuộc vào thương lái, giá cả thiếu ổn định, người trồng bưởi thường xuyên đối mặt với cảnh được mùa nhưng chưa chắc đã được giá.

Bước chuyển quan trọng xuất hiện khi ngành Nông nghiệp hướng dẫn người dân xây dựng mã số vùng trồng. Từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, các hộ dân đã chủ động liên kết, thành lập hợp tác xã, áp dụng đồng bộ quy trình sản xuất VietGAP, thực hiện ghi chép nhật ký canh tác, kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, đảm bảo truy xuất nguồn gốc và vệ sinh an toàn thực phẩm.

Sau khi hoàn thiện hồ sơ và được cấp mã số vùng trồng, bưởi Đoan Hùng có điều kiện tiếp cận các doanh nghiệp thu mua lớn, từng bước tham gia chuỗi cung ứng nông sản an toàn và hướng tới xuất khẩu. Nhờ đáp ứng được tiêu chuẩn cao về vệ sinh an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, giá bán ổn định hơn, nhiều hộ gia đình có thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm từ cây bưởi.

Việc xây dựng mã số vùng trồng không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn thúc đẩy người dân chuyển từ sản xuất theo kinh nghiệm sang tsản xuất theo tiêu chuẩn và tín hiệu thị trường.

Tương tự, tại nhiều vùng sản xuất chuối, chè và rau an toàn trên địa bàn tỉnh, việc được cấp mã số vùng trồng đã tạo ra bước ngoặt trong tổ chức sản xuất. Các hợp tác xã phát huy vai trò trung tâm trong liên kết nông dân, tiếp nhận chuyển giao khoa học kỹ thuật, kiểm soát chất lượng đầu vào và đầu ra, hình thành các chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm.

Việc chuẩn hóa và quản lý mã số vùng trồng đã tạo điều kiện cho nhiều loại nông sản không chỉ tiêu thụ thuận lợi trong nước mà còn đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch sang các thị trường khó tính, hạn chế tình trạng “được mùa, mất giá”, nâng cao thu nhập cho người dân.

Chuẩn hóa vùng trồng góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh cho sản phẩm chuối Bản Nguyên.

Đến nay, toàn tỉnh đã cấp gần 800 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 8.800 ha. Trong đó, có 108 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu, các sản phẩm được xuất khẩu chủ yếu sang Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Hàn Quốc và nhiều thị trường tiềm năng khác; 684 mã số phục vụ tiêu thụ trong nước.

Bên cạnh đó, tỉnh đã được cấp 5 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu chuối, thạch đen và ớt sang thị trường Trung Quốc. Trong 6 tháng đầu năm 2026, ngành chuyên môn tiếp tục cấp thêm 1 mã số vùng trồng ớt quy mô 7 ha tại xã Phùng Nguyên, phục vụ xuất khẩu sang Trung Quốc. Những kết quả trên cho thấy việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn đang từng bước tạo nền tảng cho sản xuất hàng hóa quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nâng cao giá trị nông sản từ chuẩn hóa mã số vùng trồng

Không dừng lại ở việc cấp mới, công tác quản lý và chuẩn hóa mã số vùng trồng đang được ngành Nông nghiệp đặc biệt quan tâm nhằm đảm bảo tính bền vững và uy tín của nông sản địa phương.

Song song với đó, ngành chức năng cũng tăng cường kiểm tra, kiên quyết xử lý những trường hợp không đáp ứng tiêu chuẩn. Tính đến hết tháng 4/2026, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường thu hồi 15 mã số vùng trồng trong nước và 1 mã số cơ sở đóng gói không còn đủ điều kiện.

Cùng với việc chuẩn hóa mã số vùng trồng, hoạt động liên kết, xúc tiến thương mại và hỗ trợ xuất khẩu nông sản tiếp tục được đẩy mạnh. Từ khi sáp nhập tỉnh đến nay, các cơ quan chuyên môn đã hỗ trợ kết nối, thúc đẩy xuất khẩu 753 tấn nông sản sang các thị trường EU, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản và Vương quốc Anh. Trong tổng sản lượng này có 58 tấn bưởi, 20 tấn cam, 39 tấn mía cấp đông, 482 tấn ớt, 3 tấn ớt muối, 30 tấn dưa chuột, 100 tấn măng và 5 tấn tinh bột sắn... Trong 6 tháng đầu năm, tổng lượng nông sản được hỗ trợ xuất khẩu đạt 562 tấn.

Đồng chí Nguyễn Hồng Yến - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cho biết: “Mã số vùng trồng hiện nay không chỉ là điều kiện bắt buộc để xuất khẩu mà còn là cơ sở quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp minh bạch, hiện đại và bền vững. Việc chuẩn hóa mã số vùng trồng sẽ góp phần nâng cao uy tín, giá trị nông sản của tỉnh, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường khó tính trên thế giới”.

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm ngày càng khắt khe, việc chuẩn hóa mã số vùng trồng đang trở thành giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản. Từ sản xuất nhỏ lẻ, người dân từng bước chuyển sang sản xuất theo tiêu chuẩn, gắn với nhu cầu thị trường và chuỗi giá trị. Đây là nền tảng để nông sản của tỉnh mở rộng thị trường tiêu thụ, gia tăng giá trị và phát triển bền vững.

Hoàng Hương