Dự án hồ chứa nước Cánh Tạng là công trình thủy lợi trọng điểm với tổng mức đầu tư hợp phần bồi thường, hỗ trợ, tái định cư lên tới hơn 1.727 tỷ đồng. Công trình được kỳ vọng sẽ bảo đảm nguồn nước tưới, cấp nước sinh hoạt, giảm nguy cơ hạn hán và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho khu vực miền núi phía Tây của tỉnh. Tuy nhiên, để đảm bảo tiến độ, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) đang trở thành nhiệm vụ cấp bách tại các địa phương có tuyến đường ống cấp nước đi qua như Yên Phú, Đại Đồng và Lạc Sơn.
Lãnh đạo xã Đại Đồng báo cáo tiến độ triển khai thực hiện dự án tuyến ông cấp nước hồ Cánh tạng qua địa bàn xã.
Nhiều vướng mắc về mặt bằng tuyến ống cấp nước
Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án khu vực Hòa Bình (BQLDAKV Hoà Bình), hệ thống đường ống cấp nước của dự án có tổng chiều dài khoảng 29km. Trong đó, tuyến ống chính dài hơn 19,6km, tuyến ống nhánh hơn 9,4km. Tính đến giữa tháng 5/2026, các địa phương mới GPMB được hơn 20,5km, đạt khoảng 70,7% khối lượng. Vẫn còn khoảng 8,5km chưa hoàn thành GPMB. Trong đó, tập trung chủ yếu ở xã Đại Đồng với 7,4km, xã Lạc Sơn còn 0,9km và xã Yên Phú còn khoảng 0,2km. Đáng nói, đi kèm với phần diện tích chưa GPMB là hơn 200 hộ dân chưa hoàn tất phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Đây được xem là áp lực rất lớn đối với các địa phương khi tỉnh yêu cầu hoàn thành công tác lập phương án xong trong thời gian cuối tháng 5/2026.
Do khó khăn về mặt bằng, tiến độ thi công dự án đang bị chậm.
Tại xã Yên Phú, UBND xã đang tập trung rà soát hồ sơ phục vụ công tác bồi thường cho hạng mục đường ống cấp nước hồ Cánh Tạng tuyến Yên Phú đợt 4. Theo kết quả xác minh, có 8 hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án. Tổng diện tích đất thu hồi là 436,3m2 , trong đó đất nông nghiệp 236,1m2, còn lại 200,2m2 đất ở nông thôn. Có 22 nhân khẩu bị ảnh hưởng trực tiếp và 2 hộ phải bố trí tái định cư.
Đồng chí Bùi Thanh Tùng - Chủ tịch UBND xã Yên Phú cho biết, phần lớn diện tích đất nông nghiệp của các hộ dân là đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất. Một số trường hợp đất ở có nguồn gốc nhận thừa kế hoặc được tặng cho và đã được công nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Để phục vụ việc tính toán hỗ trợ ổn định đời sống cho người dân bị thu hồi đất, UBND xã đang phối hợp với đơn vị tư vấn xác định giá đất cụ thể để làm căn cứ tính tiền bồi thường. Đây là bước quan trọng nhưng cũng khá phức tạp do phải bảo đảm sát giá thị trường và phù hợp quy định của Luật Đất đai năm 2024.
Xã Yên Phú có 8 hộ dân tại xóm Trắng Đá và xóm Vành bị ảnh hưởng bởi dự án.
Tại xã Đại Đồng, tuyến đường ống cấp nước hồ Cánh Tạng đi qua 14 xóm; tổng diện tích đất thu hồi tại xã khoảng 3,48ha, liên quan đến 321 hộ dân. Trong đó, tuyến ống chính dài khoảng 6,7km và tuyến ống nhánh khoảng 2,9km. Đến nay, địa phương đã kiểm đếm đất đai và tài sản trên đất của 320 hộ dân, 1 hộ chưa đồng ý.
Theo đồng chí Bùi Anh Quốc Vương - Phó Chủ tịch UBND xã Đại Đồng, tính đến thời điểm trung tuần tháng 5/2026, UBND xã đã phê duyệt phương án bồi thường đợt 1 cho 76 hộ dân với tổng kinh phí hơn 2,638 tỷ đồng. Trong số này đã chi trả cho 75 hộ, còn 1 hộ đề nghị kiểm đếm lại phần cây cối trên đất. Địa phương cũng đã phê duyệt phương án bồi thường đợt 2 cho 94 hộ dân với tổng số tiền hơn 4,026 tỷ đồng, tương ứng 142 thửa đất. Ngoài ra, UBND xã đã ban hành quyết định thu hồi hơn 5.243m2 đất của 72 hộ dân để phục vụ thi công hạng mục đường ống cấp nước.
Khó khăn từ hồ sơ đất đai và xác định giá bồi thường
Theo đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã Đại Đồng, nguyên nhân dẫn đến những khó khăn trong công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB xuất phát từ việc phần lớn Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDĐ) của các hộ dân có liên quan hiện vẫn đứng tên bố mẹ đã qua đời nhưng chưa thực hiện thủ tục thừa kế. Trong khi đó, con cháu đi làm ăn xa, không có mặt tại địa phương nên việc ký xác nhận phân chia tài sản gặp nhiều trở ngại, kéo theo chậm trễ trong việc hoàn thiện hồ sơ bồi thường. Không chỉ vậy, việc xác định giá đất cụ thể đối với đất ở cũng mất nhiều thời gian do phải thuê đơn vị tư vấn độc lập thẩm định giá. Một số công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp xây dựng trên đất trồng cây lâu năm hiện chưa có đầy đủ căn cứ áp giá bồi thường theo quy định hiện hành. Điều này khiến cho nhiều hộ dân chưa đồng thuận với phương án hỗ trợ.
Do khó khăn về mặt bằng, các nhà thầu thi công hạng mục tuyến ống, bể van tại xã Đại Đồng cũng đang thi công cầm chừng.
Cùng với những khó khăn trên, dự án hiện còn vướng khoảng 40 cột điện cần di dời để phục vụ thi công tuyến đường ống. Bên cạnh đó, tại xã Lạc Sơn vẫn còn 2 hộ dân chưa đồng thuận với hướng tuyến vì đường ống đi qua giữa khu vực nhà ở. Nhiều hộ dân cũng đang đề nghị xem xét bổ sung chính sách bồi thường, hỗ trợ đối với phần diện tích hành hang tuyến bị hạn chế khả năng sử dụng đất.
Tuyến đường ống cấp nước hồ Cánh Tạng đi qua 14 xóm của xã Đại Đồng, do vậy đây là địa phương có khối lượng GPMB lớn nhất toàn tuyến.
Theo thống kê, hiện xã Lạc Sơn vẫn còn 51 hộ đang xác minh nguồn gốc đất do chưa nộp Giấy CNQSDĐ. Trong khi đó, tại xã Đại Đồng còn 147 hộ chưa hoàn thiện phương án bồi thường GPMB. Ngoài các khó khăn về hồ sơ, quá trình thi công còn phát sinh việc điều chỉnh hướng tuyến tại một số vị trí.
Trước những khó khăn nêu trên, theo đồng chí Trương Mạnh Toàn - Phó Giám đốc BQLDAKV Hòa Bình, đơn vị đang tiếp tục đôn đốc, giám sát các địa phương tập trung hoàn thành lập phương án bồi thường cho 207 hộ dân còn lại. Đồng thời, yêu cầu các xã khẩn trương xác minh nguồn gốc đất, phê duyệt giá đất cụ thể và thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ xong trước thời hạn tỉnh giao.
Khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đang là nguyên nhân chính làm chậm tiến độ dự án
Dự án Hồ chứa nước Cánh Tạng không chỉ là công trình thủy lợi mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với phát triển kinh tế - xã hội của khu vực miền núi phía Tây của tỉnh. Vì vậy, việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong công tác GPMB được xem là yếu tố quyết định để dự án có thể hoàn thành đúng tiến độ, sớm phát huy hiệu quả đầu tư.
Mạnh Hùng
Ý kiến ()