“Giữ lửa” văn hóa trong cộng đồng dân tộc Mường xã Cự Đồng

Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc không chỉ góp phần xây dựng, nâng cao đời sống tinh thần mà còn thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Tại xã Cự Đồng - nơi có dân số trên 15.000 người với hơn 70% là người dân tộc thiểu số, chủ yếu là dân tộc Mường, nhiều nét đẹp văn hóa dân tộc đã và đang được người dân gìn giữ, lan tỏa trong cộng đồng.

Việc hỗ trợ các hiện vật như bộ dụng cụ đâm đuống, guồng xe nước... từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT - XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã tạo điều kiện giúp người Mường xã Cự Đồng thực hành sinh hoạt văn hóa.

Đưa chúng tôi đến thăm Nhà Bảo tồn văn hóa Mường, đồng chí Hà Thị Thu Hiền - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã giới thiệu: Đây là tâm huyết của bà Đinh Thị Tâm ở khu Quyết Tiến đã dày công sưu tầm, lưu trữ và trưng bày các hiện vật văn hóa truyền thống của dân tộc Mường. Từ những nhân tố điển hình như bà Tâm đã lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc đến các thế hệ, nhất là lớp người trẻ.

Nhà Bảo tồn văn hóa Mường xây dựng năm 2019, do bà Đinh Thị Tâm đầu tư với kiến trúc nhà xây 3 gian, lợp ngói. Tại đây trưng bày nhiều hình ảnh, tư liệu và hơn 200 hiện vật là những di sản văn hóa vật thể gắn với đời sống sinh hoạt của người Mường. Tiêu biểu là các vật dụng có tuổi đời hàng trăm năm, như: mâm gỗ, bình vôi, thau đồng, dụng cụ tách hạt bông... Bên cạnh việc sưu tầm, lưu giữ, bà Tâm còn là một trong những người am hiểu sâu sắc và dốc lòng bảo tồn tiếng Mường, nhiệt tình tham gia truyền dạy chiêng Mường và các làn điệu dân ca Mường cho con em địa phương.

Nhờ có những nhân tố tích cực như bà Đinh Thị Tâm mà khu Quyết Tiến trở thành một trong những khu dân cư điển hình trong việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Khu duy trì hoạt động của Câu lạc bộ giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường. Các thành viên thường xuyên tập luyện, giao lưu, trình tấu chiêng Mường, trình diễn dân ca trong những ngày vui ở cộng đồng, hội thi, hội diễn. Cùng với đó, việc giao tiếp bằng tiếng Mường, mặc trang phục dân tộc trong các dịp lễ hội được người dân tích cực hưởng ứng.

Tại Trường Tiểu học Cự Đồng đã thành lập và duy trì hoạt động của Câu lạc bộ văn hóa dân tộc Mường với nòng cốt là Ban Giám hiệu nhà trường, thầy cô giáo và các em học sinh. Nhà trường xây dựng gian trưng bày dụng cụ lao động, sản xuất, đồ dùng sinh hoạt trong các gia đình người Mường để học sinh được tham quan, hiểu thêm nét đẹp văn hóa truyền thống. Vào giờ chào cờ đầu tuần, nhà trường lồng ghép giới thiệu về các di sản văn hóa phi vật thể. Ngoài giờ lên lớp, nhà trường duy trì sinh hoạt câu lạc bộ với các chủ đề về nhạc cụ, dân ca, ẩm thực Mường... nhằm hình thành nếp sống, nâng cao ý thức giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong học sinh.

Mới đây, trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT - XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã được hỗ trợ các hiện vật văn hóa với tổng trị giá 500 triệu đồng... Các hiện vật được bàn giao về khu dân cư điểm nhằm phát huy hiệu quả công tác bảo tồn di sản, cũng như đáp ứng nhu cầu thực hành sinh hoạt văn hóa của người dân.

Theo đồng chí Đỗ Thị Bích Hảo - Phó Chủ tịch UBND xã, cấp ủy, chính quyền địa phương luôn chú trọng thực hiện nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mường với các mô hình, giải pháp đồng bộ: Phối hợp kiểm kê, sưu tầm và tư liệu hóa các giá trị văn hóa phi vật thể, nhất là mo Mường, tiếng nói, chữ viết, làn điệu dân ca Mường; duy trì và tổ chức các lễ hội truyền thống; thành lập các câu lạc bộ, đội văn nghệ nòng cốt ở các khu dân cư; khuyến khích mặc trang phục Mường trong trường học và các dịp lễ hội; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao ý thức giữ gìn, lan tỏa các giá trị văn hóa trong đời sống của Nhân dân, tạo động lực phát triển KT - XH địa phương.

Bùi Minh