Độc đáo Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường

Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là hơi thở của đại ngàn mà còn là biểu tượng cho sức sống mãnh liệt của một nền văn hóa. Năm 2026, trong vận hội mới của tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập, lễ hội tiếp tục được tổ chức với quy mô rộng hơn, nơi những giá trị truyền thống được phát huy và tỏa sáng.

Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là hơi thở của đại ngàn mà còn là biểu tượng cho sức sống mãnh liệt của một nền văn hóa. Năm 2026, trong vận hội mới của tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập, lễ hội tiếp tục được tổ chức với quy mô rộng hơn, nơi những giá trị truyền thống được phát huy và tỏa sáng.

Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.

Lễ hội Khai hạ (hay còn gọi là lễ Xuống đồng, lễ Mở cửa rừng) là lễ hội dân gian truyền thống lớn nhất của người Mường trên địa bàn tỉnh. Đây là hoạt động văn hóa - tín ngưỡng gắn liền với bốn vùng Mường lớn: Bi, Vang, Thàng, Động. Lễ hội là dịp để người dân tưởng nhớ những người đã có công mở đất, lập mường và tôn kính các vị thần linh đã che chở cho bản làng.

Đồng thời, mang theo khát vọng về một năm mới mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, vạn vật sinh sôi và cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho mọi nhà. Thông qua lễ hội, truyền thống yêu nước và lòng tự hào dân tộc được khơi dậy, giúp các tầng lớp Nhân dân nâng cao nhận thức trong việc bảo tồn di sản văn hóa dân tộc Mường.

Năm 2026 đánh dấu một cột mốc đặc biệt khi Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường được tổ chức với quy mô cấp tỉnh. Với chủ đề “Về với Đất Mường - Hội tụ, kế thừa và lan tỏa giá trị Di sản”, lễ hội sẽ diễn ra trong 3 ngày (từ ngày 22-24/2/2026, tức mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ) tại Sân vận động xã Mường Bi. Sự kiện có sự tham gia hiệp lực của nhiều xã, phường của tỉnh như: Mường Bi, Mường Vang, Mường Thàng, Mường Động, Mường Hoa, Toàn Thắng, Vân Sơn, Tân Lạc, Thanh Sơn, Tu Vũ, Sông Lô và phường Vân Phú.

Rước Quốc mẫu Hoàng Bà chứng kiến nghi thức xuống đồng đầu xuân tại ruộng NàTrùng.

Lễ hội Khai hạ 2026 được tổ chức với sự kết hợp hài hòa giữa phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi động. Phần lễ được tổ chức với nghi lễ cúng Thổ công, Thổ địa và thờ cúng Thành Hoàng tại miếu thờ. Nghi thức rước kiệu Quốc Mẫu Hoàng Bà đầy uy nghiêm từ Miếu thờ xóm Lũy xuống sân vận động. Màn diễn xướng “Mo dấng chiêng” và nghi thức xuống đồng đầu xuân tại ruộng Nà Trùng - nét đặc trưng của ngày hội.

Các hoạt động đặc sắc của lễ hội hứa hẹn sẽ thu hút đông đảo người dân trong và ngoài xã tham gia.

Nhiều hội thi sẽ diễn ra sôi động, kịch tính.

Theo kế hoạch, phần hội đa sắc màu sẽ diễn ra với các hoạt động thi và trình diễn: Trình diễn trang phục dân tộc Mường; thi trưng bày trại văn hóa và kết hợp trình diễn các loại hình văn hoá; thi trưng bày ẩm thực dân tộc; giải bóng chuyền; thi hát đối; thi trình diễn séc bùa...

Đặc biệt, lễ hội năm nay sẽ có sự tham gia trình diễn Hát Xoan (phường Vân Phú) và các xã bạn.

Các hoạt động trình diễn: Nghề dệt thổ cẩm dân tộc; hoạt động thiêu rượu; làm rượu cần; làm lịch tre, tìm hiểu về giá trị và cách sử dụng lịch tre (Lịch Đoi); các trò chơi dân gian; hát thường đang – bộ meẹng (Dân ca dân tộc Mường); các hoạt động văn hoá (Thổi sáo ôi, múa sạp, bản âm, chiêng, ...). Đặc biệt, lễ hội năm nay có sự tham gia trình diễn Hát Xoan (phường Vân Phú) và Trống quân (xã Sông Lô) – những di sản văn hoá quý báu của Đất Tổ.

Màn nghệ thuật chào mừng đặc sắc và trình tấu chiêng Mường của đông đảo các nghệ nhân.

Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường năm 2026 không chỉ là một sự kiện văn hóa mà còn là đòn bẩy thúc đẩy du lịch địa phương. Với sự chuẩn bị công phu, chương trình nghệ thuật chào mừng đặc sắc với sự tham gia của hơn 400 nghệ nhân hòa tấu chiêng Mường cùng màn đốt lửa trại đêm hội rực rỡ, lễ hội hứa hẹn sẽ tạo dấu ấn khó quên.

Sức hút của lễ hội khai hạ dân tộc Mường.

Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường tỉnh Phú Thọ năm 2026 là cơ hội để du khách thập phương về với vùng đất Mường Bi được đắm mình trong không gian văn hóa rực rỡ, cảm nhận sự hiếu khách và khát vọng vươn lên của người dân nơi đây trong mùa Xuân mới.

Nội dung: Hương Lan - Trình bày: Ngọc Tùng